Dekkingsmiddelen en stelposten 2018

Algemene dekkingsmiddelen (bedragen * € 1.000)
Rekening 2016 Begroting 2017 Begroting 2018
Lokale heffingen:
Onroerende zaakbelastingen 3.430 3.384 3.406
Toeristenbelasting 348 320 340
Forensenbelasting 29 30 30
Precariobelasting 27 29 31
Reclamebelasting 50 50 50
Algemene uitkering gemeentefonds 14.317 14.375 15.307
Integratie-uitkering Sociaal domein 8.959 9.365 8.770
Dividend BNG 123 198 150
Rente eigen financieringsmiddelen (bespaarde rente ten gunste van de exploitatie) 210 115 115
Totaal algemene dekkingsmiddelen 27.493 27.866 28.199

Lokale heffingen

Op deze plaats wordt voor bovenstaande belastingen verwezen naar paragraaf 1 “Lokale heffingen”.            

Algemene uitkering gemeentefonds

De raming van de algemene uitkering 2018 is gebaseerd op de meicirculaire 2017. Op grond van de meicirculaire 2017 wordt de algemene uitkering (inclusief het deelfonds sociaal domein) voor de meerjarenbegroting 2018-2021 geraamd op (bedragen x € 1.000): 

2018 2019 2020 2021
Algemene uitkering (excl. sociaal domein) 15.307 15.476 15.554 15.567
Algemene uitkering (sociaal domein) 8.770 8.585 8.492 8.451
Totaal algemene (incl. sociaal domein) 24.077 24.061 24.046 24.018

Stelposten

In de begroting 2018 is naast de stelposten voor onvoorziene uitgaven en lasten van het meerjarig investeringsprogramma, tevens een aantal overige stelposten opgenomen. De in de begroting 2018-2021 opgenomen stelposten zijn in het volgend overzicht opgenomen.

Stelposten 2018 2019 2020 2021
Stelpost onvoorziene uitgaven
Onvoorzien 40.000 40.000 40.000 40.000
Stelpost lasten investeringsprogramma 2018-2021 (zie ook investeringsprogramma 2018-2021) 0 0 16.680 16.538
Overige stelposten (negatief bedrag: voordelig / positief bedrag: nadelig)
Voordeel op geraamde rentelasten investeringen (afbouw onderuitputting tot nihil gelet op provinciaal toezicht) -40.000 0 -8.340 0
Stelpost Vernieuwing maatschappelijke ondersteuning 50.000 50.000 50.000 50.000
Stelpost garantiebanen (participatiewet) 10.000 10.000 15.000 20.000
Stelpost wegens overheveling buitenonderhoud primair en speciaal onderwijs -97.232 -97.232 -97.232 -97.232
Stelpost reservering VNG-betalingen 40.000 40.000 40.000 40.000
Stelpost reservering accres 0 100.000 100.000 100.000
Stelpost reservering BCF-plafond 75.000 126.000 143.000 143.000
Stelpost statushouders 23.000 23.000 23.000 23.000
Stelpost uitvoering gedoogakkoord 60.000 60.000 60.000 60.000
Stelpost armoedebestrijding 52.000 52.000 52.000 52.000
Stelpost decentralisatie-uitkering statushouders -71.000 -71.000 -71.000 -71.000
Stelpost 3 decentralisaties 100.887 59.342 160.848 82.533
Subtotaal overige stelposten 202.655 352.110 467.276 402.301
Totaal stelposten (saldo uitgaven/inkomsten)  242.655 392.110 523.956 458.839

Toelichting op de overige stelposten:

Voordeel op geraamde rentelasten investeringen (onderuitputting)

De veronderstelling bij deze stelpost is dat diverse van de in de begroting opgenomen investeringen (al beschikbaar gestelde kredieten), pas in een later stadium worden betaald dan bij de aanvang. Hierdoor zullen de kapitaallasten lager uitvallen of rentevoordeel ontstaan doordat later beschikt wordt over reserves. De analyse van de jaarrekeningen van de afgelopen jaren en de bestuursrapportages bevestigen het beeld van onderuitputting.

Uit overleg met de financiële toezichthouder - de provincie - is eind augustus 2014 gebleken dat de afbouw zodanig dient te geschieden dat binnen vijf jaar de stelpost nihil bedraagt. Dit betekent dat de jaarlijkse afbouw dient te worden voortgezet en wel met € 40.000,-- per jaar (laatste jaar is 2018).

Daarnaast heeft de provincie afgelopen jaar benadrukt dat de kapitaallasten in het meerjarig-investeringsprogramma volledig moeten worden geraamd. Het feit dat in het eerste jaar - conform de financiële verordening – wordt uitgegaan van een half jaar kapitaallasten ziet de provincie wél als incidentele onderuitputting zodat voor 2019 de helft van de geraamde kapitaallasten vanaf 2019, zijnde € 8.340,-- (€ 16.680,-- x 50%), als incidentele onderuitputting wordt geraamd.

Stelpost Vernieuwing maatschappelijke ondersteuning

Bij de vaststelling van de begroting 2017 is besloten om vanaf 2017 voor de vernieuwing maatschappelijke ondersteuning een stelpost op te voeren van € 50.000,--. De middelen hiervoor waren in de meicirculaire 2016 – als onderdeel van het afsprakenpakket van 4 december 2015 – voor dit doel in de integratie-uitkering vanaf 2017 opgenomen. De verhoging betrof € 40 miljoen in 2017, 2018 en 2019, oplopend tot € 50 miljoen in 2020. Gemeenten krijgen hiermee meer mogelijkheden om vernieuwingen door te voeren. In het Welzijnskader 2017 tot en met 2020 is ten aanzien van de uitvoering van de Wmo een aantal speerpunten benoemd. Opgenomen is onder meer dat maatwerk per dorp gewenst is en dat voorliggende voorzieningen daar waar nodig worden versterkt. De concrete uitwerking hiervan, onder meer in de vorm van een pilot in Vessem waarbij mogelijk een dorpsondersteuner wordt ingezet, is in gang gezet. De middelen uit de stelpost kunnen onder meer voor dit doel worden aangewend.   

Stelpost garantiebanen

Op 31 mei 2016 heeft de raad het voorstel “Uitvoering participatiewet in de Kempen” behandeld. Hierin waren onder andere ook de kosten van de garantiebanen opgenomen, waarbij is aangegeven dat de hiermee gepaard gaande kosten worden meegenomen in de voorjaarsnota 2017-2020. Gelet op de taakstelling van 4,81 garantiebanen van 25,5 uren in 2023 voor de gemeente Eersel wordt voorgesteld om voor de begrotingsperiode 2018-2021 het aantal te laten groeien naar 3 garantiebaan in 2021. Aangezien er in 2017 reeds 1 garantiebaan is gerealiseerd resteren er dan nog 2 garantiebanen in 2021 (2 x € 10.000 is € 20.000).

Het is vooraf niet bekend welk organisatieonderdeel deze medewerkers worden geplaatst, zodat – evenals in de begroting 2017-2020 - een stelpost wordt opgenomen. Voor de  jaren 2018 tot en met 2021 wordt rekening gehouden met de volgende bedragen:

  • 2018: € 10.000
  • 2019: € 10.000
  • 2020: € 15.000
  • 2021: € 20.000

Stelpost wegens overheveling buitenonderhoud primair en speciaal onderwijs

In het proces van de voorjaarnota 2015-2018 is uw raad geïnformeerd over een korting op de algemene uitkering inzake overheveling van buitenonderhoud bij het primair en speciaal onderwijs. In de meicirculaire 2014 heeft deze vertaling plaatsgevonden. De korting voor de gemeente Eersel was berekend op € 146.000,--. In de raadsvergadering van 7 juli 2015 is de “Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Eersel 2015” vastgesteld en werd hierbij aangegeven dat een bedrag van € 48.768,-- structureel kan vrijvallen wegens de overheveling van enkele huisvestingstaken. Dit bedrag is in mindering gebracht op de stelpost van € 146.000,-- zodat er nog een bedrag voor de stelpost resteert van € 97.232,--.  Bij de actualisatie van het huidige Integraal Huisvestingplan (IHP) Onderwijs wordt deze overheveling van taken verwerkt.

Stelpost reservering VNG-betalingen

Vanaf 2018 is er geen sprake meer van rechtstreekse betalingen aan de VNG vanuit het gemeentefonds.  Dit betekent dat er meer middelen vanuit het gemeentefonds (€ 52 miljoen inclusief btw) naar de gemeenten gaat. De VNG is voornemens om de benodigde middelen vanaf 2018 in de vorm van een verplichte financiële bijdrage bij alle gemeenten in rekening te brengen. Gelet op dit laatste wordt voorgesteld om de middelen te reserveren door een stelpost op te nemen van € 40.000,--.

Stelpost reservering accres

In de raadsinformatiebrief met betrekking tot de “Financiële gevolgen meicirculaire 2017” d.d. 13 juni 2017 werd onder meer aangegeven dat de stelpost reservering lager accres 2018-2021 van € 175.000,-- oplopend naar € 350.000,-- voor een belangrijk deel kon vrijvallen en wel tot een bedrag van € 100.000,--. Deze gedeeltelijke vrijval hield rechtstreeks verband met het feit dat er in de meicirculaire 2017 sprake was van een opwaartse bijstelling van het accres (in plaats van een “gereserveerde” neerwaartse bijstelling).

In de jaren vóór 2016 was telkens sprake van een neerwaartse bijstelling van eerder aangekondigde hogere accressen. Zowel vorig jaar als dit jaar vindt er dus een opwaartse bijstelling plaats hetgeen echter – als gevolg van nieuwe prognoses van het CPB - de komende jaren weer zou kunnen wijzigen. Ook kan een nieuw kabinet nog invloed hebben op het accres. Daarom werd in de genoemde raadsinformatiebrief - op grond van het voorzichtigheidsprincipe –voorgesteld om vanaf 2018 een stelpost te handhaven tot een bedrag van € 100.000,--.

Echter sinds het verschijnen van de meicirculaire heeft het CPB de ramingen van de economische groei opwaarts bijgesteld en wordt niet verwacht dat er in de septembercirculaire 2017 een neerwaartse bijstelling volgt,  zodat de stelpost ad € 100.000,-- (enkel) voor het jaar  2018 kan vervallen.

Stelpost reservering BCF-plafond

Naar de inschatting van het ministerie van Financiën gaan de gemeenten de komende jaren nog minder BTW declareren bij het rijk dan het daarvoor geldende BCF-plafond. Het niet gedeclareerde deel wordt gestort in het gemeentefonds. Indien het BCF-plafond wordt overschreden is het omgekeerde van toepassing en zal er dan een korting op het gemeentefonds plaatsvinden. Er worden nog steeds structureel forse bedragen geraamd in de algemene uitkering terwijl er nog veel onzekerheid is omtrent de gemeentelijke investeringen de komende jaren waardoor het BCF-plafond steeds dichterbij kan komen. Gelet op de onzekerheid over de gemeentelijke investeringen wordt er (vanaf begrotingsjaar 2016) een structurele stelpost geraamd om eventuele tegenvallers op dit terrein op te kunnen vangen.

Stelpost statushouders

De huisvesting en integratie van statushouders is een wettelijke taak. Dit jaar is de instroom van asielzoekers, en daarmee ook van statushouders, fors hoger dan de afgelopen jaren. Het organiseren van huisvesting, het verkrijgen van draagvlak onder de bewoners en de integratie van de statushouders vraagt meer inspanning dan voorheen van de gemeente en van andere betrokken instanties.

In de op 25 maart 2016 door de provincie Noord-Brabant verstuurde Begrotingscirculaire 2016 wijst ook de provincie op het belang om in de begroting 2017-2020 rekening te houden met de toegenomen kosten voor huisvesting en sociale voorzieningen.

De kosten voor sociale voorzieningen zijn meer rechtstreeks afhankelijk van het aantal statushouders. Er wordt een grotere rol voorzien voor  de ISD, gemeente en ook voor andere (welzijns-)organisaties. Ook vrijwilligersorganisatie Vluchtelingenwerk Eersel is niet toegerust op de grotere instroom en moet beter worden geëquipeerd. Daarnaast is er budget nodig om incidentele kosten te dekken, bijvoorbeeld voor draagvlakvergroting. Op voorhand een vast bedrag bepalen is niet mogelijk. Een inschatting is een eenmalig  bedrag van € 1.000,- per statushouder. In 2016 wordt een taakstelling van ca. 60 statushouders verwacht en voor de komende jaren wordt aangenomen dat de instroom op dat niveau blijft.

Gelet op het voorgaande is bij de eerste bestuursrapportage 2016 besloten om voor de jaren 2016-2020 een stelpost in de begroting op te nemen van € 60.000,- per jaar.  Deze stelpost is voor de jaren 2016 en 2017 (gedeeltelijk) incidenteel ingezet voor onder andere het realiseren van internetaansluitingen en inhuur van een tijdelijke coördinator. Vanaf begrotingsjaar 2017 (1e bestuursrapportage 2017)  wordt op grond van de notitie “Integratie, participatie en inburgering statushouders in Eersel” rekening gehouden met een structurele uitgavenpost van € 108.000,-- (gebaseerd op 40 statushouders waarvan 30 statushouders > 18 jaar). De rijksvergoeding (zie ook de toelichting bij onderstaande stelpost “decentralisatie-uitkering statushouders) wordt geraamd op € 71.000,-- per jaar. Het tekort van € 37.000,-- wordt  vanaf 2018 in mindering gebracht op de stelpost van € 60.000,-- zodat er nog een stelpost  resteert van € 23.000,--.

Stelpost uitvoering gedoogakkoord

Bij de vaststelling van de begroting 2017 (amendement 1) heeft de raad op 1 november 2016 besloten een bedrag van € 140.000,-- in te zetten voor extra machinaal vegen, extra budget voor handhaving en een budget voor de buurtschouw. Vervolgens resteerde als uitvloeisel van het bedrag uit het gedoogakkoord ad € 200.000,-- nog een bedrag van € 60.000,-- welke bedrag in de begroting 2017 als structurele stelpost “Uitvoering gedoogakkoord” is opgenomen. Aangezien deze stelpost nog niet is ingezet blijft deze gehandhaafd in de voorliggende begroting 2018-2021.

Stelpost armoedebestrijding

In de decembercirculaire 2016 was voor 2017 een bedrag van € 100.000.000,-- opgenomen voor de armoedebestrijding van kinderen. Voor de gemeente Eersel betekent dit een verhoging van de algemene uitkering 2017 met € 49.384,--. In afwachting van het beleid dat nog door de ISD in ontwikkeling is, is bij de 1e bestuursrapportage 2017 voorgesteld om de verkregen middelen voor 2017 van € 49.384,-- middels een stelpost te reserveren. Vanaf 2018 zijn de verkregen middelen € 52.000,-- zodat wordt voorgesteld om voor de jaren 2018 tot en met 2021 deze middelen eveneens te reserveren door hiervoor een stelpost op te nemen.

Stelpost decentralisatie-uitkering statushouders

Vanaf 1 oktober 2017 verloopt de uitbetaling van de bijdrage voor maatschappelijke begeleiding via een nieuwe decentralisatie-uitkering van het gemeentefonds. De hoogte van deze uitkering is afhankelijk van het aantal inburgeringsplichtige vergunninghouders dat in een jaar wordt uitgeplaatst naar een gemeente. uitgegaan wordt van 30 statushouders (>18 jaar) x € 2.370,-- is € 71.000,-- (afgerond). Aangezien deze uitkering pas wordt verwerkt in de meicirculaire 2018 wordt vooruitlopend op deze circulaire een structurele stelpost opgenomen van € 71.000,-- (zie ook de toelichting hiervoor bij de stelpost statushouders).

Decentralisaties (3-D’s)

Het betreft de volgende decentralisaties: Wet Werken naar Vermogen, begeleiding AWBZ en jeugdzorg. Het is nog steeds onvoldoende duidelijk in hoeverre de beschikbaar gestelde middelen van de omvangrijke decentralisatie-operaties, die vanaf 2015 worden toegevoegd aan het gemeentefonds, toereikend zijn voor de gemeenten om deze nieuwe taken uit te voeren. Er zijn namelijk efficiencykortingen toegepast op de van het rijk naar gemeenten overgedragen budgetten. Daarnaast is sprake van herverdeeleffecten.  Hierdoor bestaat er onzekerheid of de middelen zowel voor de programmakosten als de (personele) uitvoeringskosten toereikend zijn.

Om de diverse begrotingsposten 3-D’s in relatie tot de beschikbare middelen in de voorliggende begroting 2018-2021 budgettair neutraal te vertalen, is de volgende (correctie-)stelpost noodzakelijk:

  • 2018: € 100.887,--
  • 2019: €   59.342,--
  • 2020: € 160.848,--
  • 2021: €   82.533,--

Beschikking over de bestemmingsreserve bruto-methode

Volledigheidshalve wordt vermeld dat in programma 10 tevens de totale beschikking over de bestemmingsreserve bruto-methode wordt geraamd. Deze inkomst betreft de dekking van de kapitaallasten van geactiveerde uitgaven die gedekt worden uit beschikkingen over reserves en/of bijdragen van derden. Middels de bruto-methode blijven deze geactiveerde wel zichtbaar in de exploitatie en op de balans. Het effect voor de exploitatie is nihil aangezien de kapitaallasten en de beschikking over de reserve bruto-methode budgettair neutraal verlopen. De beschikking over de egalisatiereserve bruto-methode wordt voor 2018 geraamd op € 544.417,--.