Dekkingsmiddelen en stelposten

Algemene dekkingsmiddelen (bedragen * € 1.000)

 

Rekening 2015

Begroting 2016

Begroting 2017

Lokale heffingen

     

Onroerende zaakbelastingen

3.373

3.412

3.334

Toeristenbelasting

318

300

320

Forensenbelasting

28

30

30

Precariobelasting

28

33

29

Reclamebelasting

0

50

50

Algemene uitkering gemeentefonds  13.488  13.825  14.060

Integratie-uitkering Sociaal domein

8.921

8.616

9.576

Dividend BNG

68

123

100

Rente eigen financieringsmiddelen (bespaarde rente ten gunste van de exploitatie)

301

175

115

Totaal algemene dekkingsmiddelen

26.525

26.564

27.614

Lokale heffingen

Op deze plaats wordt voor bovenstaande belastingen verwezen naar paragraaf 1 "Lokale heffingen".

Algemene uitkering gemeentefonds

De raming van de algemene uitkering 2017 is gebaseerd op de meicirculaire 2016. Bij de verwerking van deze circulaire is voor de jaren 2018 tot en met 2020 rekening gehouden met een positieve correctiepost voor de jaren 2018, 2019 en 2020 van respectievelijk € 100.000, € 250.000 en € 350.000. Deze correctie (van 1%) houdt verband met het feit dat in de meicirculaire 2016 de inflatiecorrecties in het accres en bij de deflatie naar de constante lonen en prijzen niet meer gelijk opliepen. Het toepassen van deze correctiepost is besproken met de toezichthouder de provincie Noord-Brabant. Op grond van de meicirculaire 2016 wordt de algemene uitkering (inclusief het deelfonds sociaal domein) voor de meerjarenbegroting 2017-2020 geraamd op (bedragen x € 1.000):

2017 2018 2019 2020

Algemene uitkering (excl. sociaal domein)

14.060 14.339 14.441 14.601
Algemene uitkering (sociaal domein) 9.576 9.409 9.231 9.093
Totaal algemene (incl. sociaal domein) 23.636 23.748 23.672 23.69

Stelposten

In de begroting 2017 is naast de stelposten voor onvoorziene uitgaven en lasten van het meerjarig investeringsprogramma, tevens een aantal overige stelposten opgenomen. De in de begroting 2017-2020 opgenomen stelposten zijn in het volgend overzicht opgenomen.

Stelposten

2017

2018

2019

2020

Stelpost onvoorziene uitgaven

Onvoorzien

40.000

40.000

40.000

40.000

Stelpost lasten investeringsprogramma 2017-2020 (zie ook investeringsprogramma 2017-2020)

3.000

5.960

5.880

13.295

Overige stelposten (negatief bedrag: voordelig / positief bedrag: nadelig)

Voordeel op geraamde rentelasten investeringen (afbouw onderuitputting tot nihil gelet op provinciaal toezicht)

-80.000

-40.000

0

0

Stelpost Vernieuwing maatschappelijke ondersteuning

50.000

50.000

50.000

50.000

Stelpost garantiebanen (participatiewet)

15.000

20.000

20.000

25.000

Stelpost vervallen decentralisatie-uitkering versterking peuterspeelzalen

0

55.151

55.151

55.151

Stelpost wegens overheveling buitenonderhoud primair en speciaal onderwijs

-97.232

-97.232

-97.232

-97.232

Stelpost toekomstbestendig accommodatiebeleid

-112.000

-112.000

-112.000

-112.000

Stelpost reservering BCF-plafond

64.000

75.000

108.000

108.000

Stelpost statushouders

60.000

60.000

60.000

60.000

Stelpost 3 decentralisaties

673.129

783.394

849.044

871.236

Stelpost Samenwerking Kempengemeenten

0

-26.582

-141.727

-112.509

Subtotaal overige stelposten

572.897

767.731

791.236

847.646

Totaal stelposten (saldo uitgaven/inkomsten)

615.897

813.691

837.116

900.941

Toelichting op de overige stelposten

Voordeel op geraamde rentelasten investeringen (onderuitputting)

De veronderstelling bij deze stelpost is dat diverse van de in de begroting opgenomen investeringen (al beschikbaar gestelde kredieten), pas in een later stadium worden betaald dan bij de aanvang. Hierdoor zullen de kapitaallasten lager uitvallen of rentevoordeel ontstaan doordat later beschikt wordt over reserves. De analyse van de jaarrekeningen van de afgelopen jaren en de bestuursrapportages bevestigen het beeld van onderuitputting.

Uit overleg met de financiële toezichthouder - de provincie - is eind augustus 2014 gebleken dat de afbouw zodanig dient te geschieden dat binnen vijf jaar de stelpost nihil bedraagt. Dit betekent dat de jaarlijkse afbouw dient te worden voortgezet en wel met € 40.000 per jaar. Bij de bestuursrapportages 2017 en de jaarrekening 2017 zal worden bezien in hoeverre de stelpost voor 2017 ad € 80.000 wordt gerealiseerd c.q. dient te worden bijgesteld.

Stelpost Vernieuwing maatschappelijke ondersteuning

In de meicirculaire 2016 zijn - als onderdeel van het afsprakenpakket van 4 december 2015 - middelen opgenomen voor vernieuwing van maatschappelijke ondersteuning (zoals thuisondersteuning). Het betreft een verhoging met € 40 miljoen in 2017, 2018 en 2019, oplopend tot € 50 miljoen in 2020. Voor de gemeente Eersel betekent dit voor 2017 een stijging van de integratie-uitkering WMO met ongeveer € 111.000.

Gemeenten krijgen hiermee meer mogelijkheden bij het realiseren van de beoogde vernieuwing. De middelen worden gefinancierd door het in het regeerakkoord afgesproken budget voor de verbetering van de arbeidsmarktpositie van specifieke groepen medewerkers vanaf 2017 structureel toe te voegen aan de integratie-uitkering Wmo. Deze middelen zijn in 2015 en 2016 "geoormerkt" en als "decentralisatieuitkering huishoudelijke hulp toelage" aan de gemeenten beschikbaar gesteld, met name bedoeld om de werkgelegenheid, fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden en de kwaliteit van maatschappelijke ondersteuning te behouden. De oorspronkelijke voorwaarden zijn losgelaten. Gemeenten hebben hiermee de ruimte om concrete op de lokale situatie afgestemde afspraken te maken waarmee cliënten, medewerkers en aanbieders worden ondersteund.

Hiernaast hebben we te maken met een verschuiving van taken vanuit Zorgverzekeringswet naar Wmo (voor onderdeel hulp bij het huishouden). Met het onderbrengen van verpleging en verzorging vanuit de voormalige AWBZ naar de Zorgverzekeringswet zijn bezuinigingen doorgevoerd. Het takenpakket vallend onder verpleging en verzorging is daarmee versoberd. Gevolg daarvan is dat in een aantal gevallen voor deze taken een Wmo indicatie nodig is, als hierin niet op een andere manier kan worden voorzien. Een voorbeeld hiervan is maaltijdverzorging. Deze ontwikkelingen hebben invloed op de uitgaven Wmo die toenemen. Deze hogere uitgaven dienen te worden gedekt uit de integratie-uitkering Wmo (2007). Aangezien nu in de meicirculaire 2016 extra middelen beschikbaar zijn wordt voorgesteld om vanaf 2017 voor de vernieuwing maatschappelijke ondersteuning en de verwachte extra kosten hulp bij het huishouden een stelpost op te voeren van € 50.000 (een en ander is ook verwoord in de raadsinformatiebrief "Financiële gevolgen meicirculaire 2016 en gevolgen Gedoogakkoord" d.d. 10 juni 2016).

Stelpost garantiebanen

Op 31 mei 2016 heeft de raad het voorstel "Uitvoering participatiewet in de Kempen" behandeld. Hierin waren onder andere ook de kosten van de garantiebanen opgenomen, waarbij is aangegeven dat de hiermee gepaard gaande kosten worden meegenomen in de voorjaarsnota 2017-2020. Dit laatste is ook gebeurd (par. 6.2.2. van de voorjaarsnota). Gelet op de taakstelling van 4,81 garantiebanen van 25,5 uren in 2023 voor de gemeente Eersel is besloten om in 2016 met één baan rekening te houden. Voor de begrotingsperiode 2017-2020 wordt voorgesteld om dit aantal te laten groeien naar 2,5 garantiebaan voor de gemeente Eersel in 2020 (2,5 x € 10.000 is € 25.000).

Aangezien nog niet bekend is op welk organisatieonderdeel deze medewerkers worden geplaatst, wordt hiervoor vooralsnog een stelpost opgenomen. Voor de jaren 2017 tot en met 2020 wordt rekening gehouden met de volgende bedragen:

  • 2017: € 15.000
  • 2018: € 20.000
  • 2019: € 20.000
  • 2020: € 25.000

Stelpost vervallen decentralisatie-uitkering versterking peuterspeelzalen

In de meicirculaire 2016 wordt aangekondigd dat men voornemens is de bestaande decentralisatie-uitkering Versterking peuterspeelzalen vanaf 2018 te laten vervallen. Het wetsvoorstel wordt naar verwachting in 2016 ingediend bij de Tweede Kamer. Gelet op deze ontwikkeling wordt voorgesteld om vanaf 2018 een stelpost op te nemen van € 55.151 zodat meerjarig reeds rekening wordt gehouden met het vervallen van deze uitkering (een en ander is ook verwoord in de raadsinformatiebrief "Financiële gevolgen meicirculaire 2016 en gevolgen Gedoogakkoord" d.d. 10 juni 2016).

Stelpost wegens overheveling buitenonderhoud primair en speciaal onderwijs

In het proces van de voorjaarnota 2015-2018 is uw raad geïnformeerd over een korting op de algemene uitkering inzake overheveling van buitenonderhoud bij het primair en speciaal onderwijs. In de meicirculaire 2014 heeft deze vertaling plaatsgevonden. De korting voor de gemeente Eersel was berekend op € 146.000. In de raadsvergadering van 7 juli 2015 is de "Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Eersel 2015" vastgesteld en werd hierbij aangegeven dat een bedrag van € 48.768 structureel kan vrijvallen wegens de overheveling van enkele huisvestingstaken. Dit bedrag is in mindering gebracht op de stelpost van € 146.000 zodat er nog een bedrag voor de stelpost resteert van € 97.232. Bij de actualisatie van het huidige Integraal Huisvestingplan (IHP) Onderwijs wordt deze overheveling van taken verwerkt.

Stelpost Toekomstbestendig accommodatiebeleid

Naar aanleiding van de behandeling van de ombuigingsvoorjaarsnota 2014-2017 heeft de raad besloten om vanaf 2017 een bezuiniging van € 112.000 structureel per jaar op de sportparken in te boeken. Het bedrag van € 112.000 is gebaseerd op een eerder geopperde bezuiniging als gevolg van het samenvoegen van 6 naar 3 sportparken. Door de gemeenteraad is niet besloten tot het “gedwongen” samenvoegen van sportparken. Maar wordt wel een realisatie van een bezuiniging van € 112.000 mogelijk geacht door het stimuleren van samenwerking tussen diverse sportverenigingen op en tussen de verschillende sportparken, multifunctioneel gebruik, het zo efficiënt mogelijk inzetten van het maatschappelijk vastgoed, natuurlijk verloop van de ledenaantallen, het afstoten van overtollig geworden velden, minder kosten ten gevolge van meer zelfwerkzaamheid van de verenigingen, het mogelijk privatiseren van het onderhoud van de velden en huurverhoging. Hiervoor dient het college in gesprek te gaan met de diverse sportverenigingen. Verder heeft het college bij de ombuigingsvoorjaarsnota 2014-2017 de opdracht gekregen te onderzoeken of het mogelijk is om Jam, het jeugdhonk en het kantoor van het Lokale Ondersteunings Team (LOT Jeugdhulp) te integreren in bestaand maatschappelijk vastgoed. Jeugdhonk de Sjelter wordt beperkt gebruikt. Op dit moment zijn daar de medewerkers van het Lokaal Ondersteunings Team van het CJG+ gehuisvest. Zij verhuizen begin september 2016 naar het gemeentehuis. Er is interesse in de vrijkomende ruimte van de Sjelter door commerciële huurders met een maatschappelijke functie (opbrengst jaarlijks ca. 10.000 euro).

De gemeenteraad heeft daarbij aanvullend besloten dat ook binnen andere beleidsterreinen en voorzieningen/accommodaties, dan alleen de sport, onderzoek dient te worden verricht naar de mogelijkheden van bezuiniging zodanig dat de taakstellende bezuiniging van € 112.000 behaald gaat worden.  

Voor een zo’n groot mogelijk draagvlak zijn in 2015 en begin 2016 gesprekken gevoerd met de verschillende gebruikers van het maatschappelijk vastgoed, dorpsraden en leefbaarheidsgroepen. Dit proces dient uiteindelijk te leiden tot een structurele bezuiniging in de exploitatie en moet de bouwstenen opleveren voor de actualisatie van het accommodatiebeleid (vanaf 2017). Het besluitvormingsproces heeft echter vertraging opgelopen vanwege de val van het college. Zowel het Welzijnskader en het Toekomstbestendig Accommodatiebeleid werden controversieel verklaard. Op 12 april 2016 zijn wel de onderzoeksresultaten naar aanleiding van de gesprekken in de dorpen gedeeld met de gemeenteraad. Intussen zijn de wethouders opnieuw geïnstalleerd, ligt er een gedoogakkoord en is er een nieuwe raadsplanning gemaakt.  Het Welzijnskader wordt in september in de gemeenteraad behandeld en het Toekomstbestendig Accommodatiebeleid in december 2016. Per bouwsteen zijn scenario’s in beeld gebracht en is aan de hand van de onderzoeksresultaten een aanbeveling geformuleerd. Het is aan de gemeenteraad om in december 2016 de definitieve keuzes en richting te bepalen.

Stelpost reservering BCF-plafond

Naar de inschatting van het ministerie van Financiën gaan de gemeenten de komende jaren nog minder BTW declareren bij het rijk dan het daarvoor geldende BCF-plafond. Het niet gedeclareerde deel wordt gestort in het gemeentefonds. Indien het BCF-plafond wordt overschreden is het omgekeerde van toepassing en zal er dan een korting op het gemeentefonds plaatsvinden. Er worden structureel forse bedragen geraamd in de algemene uitkering terwijl er nog veel onzekerheid is omtrent de gemeentelijke investeringen de komende jaren waardoor het BCF-plafond steeds dichterbij kan komen. Ten opzichte van de eerdere BCF-verwachtingen worden in de septembercirculaire 2015 de BCF-effecten nog aanzienlijk hoger ingeschat. Hierdoor wordt de hiervoor genoemde winstwaarschuwing nog versterkt. De extra BCF-voordelen uit de septembercirculaire 2015 werden voor Eersel becijferd op:

  • 2017: € 64.000
  • 2018: € 75.000
  • 2019: € 108.000
  • 2020: € 108.000

Deskundigen op dit vakgebied geven aan dat deze (structurele) bedragen als "zeer onzeker" dienen te worden aangemerkt, zodat onder andere wordt geadviseerd deze niet volledig als structurele meevallers in te boeken. Gelet op het bovenstaande wordt voorgesteld om hiervoor een structurele stelpost op te nemen ter hoogte van de hierboven genoemde extra BCF-voordelen uit de septembercirculaire 2015. Op deze wijze wordt rekening gehouden met een structurele daling van de algemene uitkering als gevolg van lagere BCF-voordelen (voorlopige afrekening volgt bij de septembercirculaire 2016).

Stelpost statushouders

De huisvesting en integratie van statushouders is een wettelijke taak. Dit jaar is de instroom van asielzoekers, en daarmee ook van statushouders, fors hoger dan de afgelopen jaren. Het organiseren van huisvesting, het verkrijgen van draagvlak onder de bewoners en de integratie van de statushouders vraagt meer inspanning dan voorheen van de gemeente en van andere betrokken instanties.

In de op 25 maart 2016 door de provincie Noord-Brabant verstuurde Begrotingscirculaire 2016 wijst ook de provincie op het belang om in de begroting 2017-2020 rekening te houden met de toegenomen kosten voor huisvesting en sociale voorzieningen.

De kosten voor sociale voorzieningen zijn meer rechtstreeks afhankelijk van het aantal statushouders. Er wordt een grotere rol voorzien voor de ISD, gemeente en ook voor andere (welzijns-)organisaties. Ook vrijwilligersorganisatie Vluchtelingenwerk Eersel is niet toegerust op de grotere instroom en moet beter worden geëquipeerd. Daarnaast is er budget nodig om incidentele kosten te dekken, bijvoorbeeld voor draagvlakvergroting. Op voorhand een vast bedrag bepalen is niet mogelijk. Een inschatting is een eenmalig bedrag van € 1.000 per statushouder. In 2016 wordt een taakstelling van ca. 60 statushouders verwacht en voor de komende jaren wordt aangenomen dat de instroom op dat niveau blijft. Gelet op het voorgaande is bij de eerste bestuursrapportage 2016 besloten om voor de jaren 2016-2020 een stelpost in de begroting op te nemen van € 60.000 per jaar.

Volledigheidshalve wordt hierbij opgemerkt dat in het Uitwerkingsakkoord Verhoogde Asielinstroom is afgesproken om extra middelen voor integratie en participatie van statushouders aan gemeenten beschikbaar te stellen. Gemeenten ontvangen een bedrag per geplaatste statushouder. In totaal is voor de jaren 2016 en 2017 een bedrag van € 381 miljoen beschikbaar en de wijze waarop dit bedrag verdeeld wordt volgt in de septembercirculaire 2016. 

Decentralisaties (3-D’s)

Het betreft de volgende decentralisaties: Wet Werken naar Vermogen, begeleiding AWBZ en jeugdzorg. Het is nog steeds onvoldoende duidelijk in hoeverre de beschikbaar gestelde middelen van de omvangrijke decentralisatie-operaties, die vanaf 2015 worden toegevoegd aan het gemeentefonds, toereikend zijn voor de gemeenten om deze nieuwe taken uit te voeren. Er zijn namelijk efficiencykortingen toegepast op de van het rijk naar gemeenten overgedragen budgetten. Daarnaast is sprake van herverdeeleffecten. Hierdoor bestaat er onzekerheid of de middelen zowel voor de programmakosten als de (personele) uitvoeringskosten toereikend zijn.

Om de diverse begrotingsposten 3-D’s in relatie tot de beschikbare middelen in de voorliggende begroting 2017-2020 budgettair neutraal te vertalen, is de volgende (correctie-)stelpost noodzakelijk:

  • 2017: € 673.129
  • 2018: € 783.394
  • 2019: € 849.044
  • 2020: € 871.236

Stelpost Samenwerking Kempengemeenten

In de raadsvergadering van 31 mei 2016 kwam de zienswijze op de begroting 2017-2020 aan de orde. Aangezien de bijdragen aan de SK voor de jaren 2018 tot en met 2020 gelijk zijn gehouden aan de ramingen 2017, wordt voor de positieve effecten op de exploitatie voor de jaren 2018 tot en met 2020 een stelpost geraamd. 

Beschikking over de bestemmingsreserve bruto-methode

Volledigheidshalve wordt vermeld dat in programma 10 tevens de totale beschikking over de bestemmingsreserve bruto-methode wordt geraamd. Deze inkomst betreft de dekking van de kapitaallasten van geactiveerde uitgaven die gedekt worden uit beschikkingen over reserves en/of bijdragen van derden. Middels de bruto-methode blijven deze geactiveerde wel zichtbaar in de exploitatie en op de balans. Het effect voor de exploitatie is nihil aangezien de kapitaallasten en de beschikking over de reserve bruto-methode budgettair neutraal verlopen. De beschikking over de egalisatiereserve bruto-methode wordt voor 2017 geraamd op € 418.719.