Inclusieagenda 2019-2020

Inhoud

Inleiding

VN-verdrag

Op 14 juli 2016 is het VN-verdrag handicap in werking getreden. Het doel van dit verdrag is het bevorderen, beschermen en waarborgen van de mensenrechten van mensen met een beperking. Het VN-verdrag versterkt de positie van mensen met een beperking. Het bepaalt onder andere dat zij recht hebben om zelfstandig te wonen, naar school te gaan, het openbaar vervoer te gebruiken of aan het werk te zijn. Net als ieder ander. De overheid moet zorgen dat dit wordt gerealiseerd. Mensen met een beperking moeten zelfstandig besluiten kunnen nemen en zij moeten ondersteund worden als zij daartoe niet in staat zijn. 

Gemeentelijke rol

Van de gemeentes wordt gevraagd de burgerlijke en politieke rechten uit het VN-verdrag in de praktijk te brengen. Om de principes uit het VN-verdrag te onderschrijven heeft de gemeente Eersel het Manifest ‘Iedereen doet mee’ van de VNG ondertekend. Het VNG faciliteert voor de gemeentes die zijn aangesloten bij het manifest een platform waar kennisdeling plaatsvindt. Voor het in het praktijk brengen van het manifest heeft de gemeente Eersel de onderstaande Inclusie agenda opgesteld.

Gemeentebrede opgave & financiële consequenties

Inclusie beleid betreft de gehele gemeentelijke organisatie. Het gaat over alle beleidsterreinen die diensten verlenen aan de inwoner. Inclusie is een gemeentebrede opgave waarbij alle afdelingen en beleidsterreinen een bijdrage moeten leveren om te komen tot een meer inclusieve samenleving. Indien projecten of activiteiten plaatsvinden op het gebied van inclusie wordt eerst gekeken of het opgevangen kan worden binnen de huidige begroting. Past het niet binnen de begroting dan wordt het besluit voorgelegd aan de raad.

Proces totstandkoming inclusie-agenda

Een belangrijk punt van het VN-verdrag is ‘niets over ons, zonder ons’. Dit houdt in dat alles wat we zeggen, bedenken en doen, we samen doen met de doelgroep. Daarom hebben wij het proces om te komen tot deze inclusie agenda gezamenlijk gedaan met het ‘Platform voor Mensen met een Beperking gemeente Eersel (PMB)’ en de ‘Adviesraad Sociaal Domein (ASD)’.

Nieuw beleid betekent geen nieuw begin

Al langer worden vanuit verschillende beleidsterreinen stappen gezet op het gebied van inclusie. De eerste stap om tot deze inclusie agenda te komen, was een vooronderzoek waarin is onderzocht waar we nu staan op het gebied van inclusie beleid en waar kansen zitten. Een deel van de acties in deze nota worden op dit moment dan ook al uitgevoerd (soms in een nieuw jasje) en het andere deel zijn nieuwe acties die aansluiten op de kansen. De nota beoogt de taken en verantwoordelijkheden overzichtelijk in kaart te brengen en samenwerking te zoeken met stakeholders binnen en buiten de gemeentelijke organisatie.

Over wie gaat het?

Inclusie beleid betekent dat het beleid dat je maakt zo veel mogelijk voor iedereen van toepassing is, zonder speciale regels te hoeven maken voor doelgroepen. Dit betekent dat je mensen niet in ‘hokjes stopt’. Maar soms is het juist wel nodig om doelgroepenbeleid te maken voor diegene die dat extra zetje nodig heeft. Dit levert een spanningsveld op.

De onderstaande definitie geeft aan wat wordt verstaan onder inclusie:

‘’Inclusie betekent toenemende participatie van elk individu in de samenleving, ongeacht leeftijd, culturele achtergrond, gender, inkomen, talenten en beperkingen. Een inclusieve samenleving is een samenleving waaraan iedereen optimaal kan deelnemen (Bolsenbroek & Van Houten, 2010).’’

Het doel van het inclusie beleid is het weghalen van belemmeringen in de samenleving voor mensen met een vorm van een beperking. Hierbij past de nuance dat een oplossing voor een belemmering voor de ene persoon juist een belemmering kan zijn voor een ander. Het is daardoor van de context afhankelijk welke keuzes worden gemaakt om welke belemmering weg te halen.

Speerpunten

Inclusie beleid is een breed beleidsterrein en om impact te kunnen hebben is gekozen om prioriteiten aan te geven via de volgende drie speerpunten: bewustwording, participatie en toegankelijkheid. De keuze van de speerpunten volgt uit het VN-verdrag waar deze speerpunten ook worden gebruikt. De onderstaande afbeelding is gebaseerd op de afbeelding van het VN-verdrag van de VNG. Maar is aangepast om beter aan te sluiten bij de Inclusie agenda van de gemeente Eersel. De strekking blijft hetzelfde. Kernwaarden van inclusie beleid zijn gelijkheid, autonomie en solidariteit. Via deze kernwaarden werken wij aan onze speerpunten bewustwording, participatie & toegankelijkheid. De speerpunten hebben op hun beurt invloed op de verschillende beleidsterreinen in de buitenste ring waaruit de gemeentebrede opgave blijkt.

Bewustwording

Ieder individu denkt en handelt vanuit zijn eigen normen en waarden. In de praktijk blijkt dat door te handelen volgens de eigen normen en waarden anderen over het hoofd gezien kunnen worden of ‘niet voor vol worden aangezien’. Hierbij spelen onwetendheid en onbekendheid m.b.t. de belevingswereld van een ander een bepalende rol. In het ergste geval resulteert dit in maatschappelijke uitsluiting. Via bewustwording willen wij normen en waarden beïnvloeden om ervoor te zorgen dat elk individu zijn vertrekpunt verruimt waardoor iedere inwoner mee kan doen in de samenleving. De gemeente wil zelf het goede voorbeeld geven en bewustwordingstrajecten aanbieden aan de medewerkers binnen de gemeente. Ook wil de gemeente in overleg met de adviesraden, verenigingen, ondernemingen, onderwijs (po, vo en vervolgonderwijs), vrijwilligersorganisaties, bibliotheken en inwoners het bewustzijn op het gebied van inclusie vergroten.

Het gewenste effect is dat een individu een denkkader gaat hanteren dat meer inclusief is. Waardoor steeds meer inwoners worden omarmd en wordt toegewerkt naar een meer inclusieve samenleving.

Participatie

Het is belangrijk dat een individu volwaardig mee kan doen in de samenleving. Participatie zorgt voor een sociaal netwerk, zelfvertrouwen en het vergroten van de zelfredzaamheid. Helaas is de realiteit dat inwoners door verschillende redenen nog niet op hun volledige kracht meedoen. Het is dan ook de uitdaging om vanuit ieders talenten te streven naar een volwaardige participatie in de samenleving die binnen de mogelijkheden van het individu past.

Binnen de gemeente heeft het begrip participatie twee uitwerkingen. Aan de ene kant staat het voor meedoen in de maatschappij en aan de andere kant staat het voor werk. Belangrijk is dat een individu niet perse naar werk geleid moet worden. Binnen de mogelijkheden van het individu moet gekeken worden naar het maximaal haalbare. Binnen de inclusie agenda wordt een onderscheid gemaakt tussen:

  1. Meedoen: huishoudelijke taken doen, sporten, vrijwilligerswerk (dagbesteding), etc.;
  2. Werk: betaald werk of vrijwilligerswerk (als opstap naar werk).

Het gewenste effect is dat belemmeringen die nu worden ervaren door inwoners om volwaardig te participeren in de samenleving worden verminderd of weggehaald. Waardoor steeds meer inwoners in hun kracht worden gezet in de samenleving en daardoor toegewerkt wordt naar een voor iedereen toegankelijke samenleving.

Toegankelijkheid

Bij toegankelijkheid zijn de onderstaande 4 categorieën van toepassing:

  1. Openbare ruimte
    Een toegankelijke openbare ruimte zorgt ervoor dat mensen (langer) zelfstandig kunnen wonen (zonder hulp). Nederland heeft geen wettelijk kader voor het bevorderen van een toegankelijke openbare ruimte waardoor projecten of renovaties geen standaard toegankelijk ontwerp behoeven te hebben. De gemeente Eersel wil stapsgewijs toewerken naar een toegankelijke openbare ruimte door bij nieuwe projecten of renovaties toegankelijkheid in het ontwerp te verwerken. We streven naar een gemeenschappelijk referentiekader. Met maatwerk als belangrijk uitgangspunt in het kader van contextafhankelijke gebruikerswensen.
  2. Gemeentelijk vastgoed (incl. sportaccommodaties)
    Ook toegankelijke publieke voorzieningen zorgen ervoor dat mensen (langer) zelfstandig kunnen wonen (zonder hulp). In Nederland is het bouwbesluit de wettelijke norm wat betreft toegankelijkheid van gebouwen. Hierdoor omvatten veel projecten of renovaties niet standaard een toegankelijk ontwerp. Er hoeft bijvoorbeeld niet in elke accommodatie een invalidentoilet te zijn. De gemeente Eersel wil stapsgewijs toewerken naar toegankelijke gebouwen door bij nieuwe projecten of renovaties toegankelijkheid in het ontwerp te verwerken. We streven naar een gemeenschappelijk referentiekader waarbij het handboek het uitgangspunt is. Met maatwerk als belangrijk uitgangspunt in het kader van contextafhankelijke gebruikerswensen.
  3. Particulier vastgoed
    Ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties worden tevens gestimuleerd om gebouwen toegankelijker te maken, door bijvoorbeeld bij vergunningaanvragen te wijzen op het handboek toegankelijkheid. Toegankelijke woningen en publieke voorzieningen zorgen ervoor dat mensen (langer) zelfstandig kunnen wonen (zonder hulp).
  4. Informatievoorziening
    De wereld wordt steeds meer digitaal en dat proces is onomkeerbaar. Het is belangrijk dat informatie op een overzichtelijke, eenvoudige en begrijpelijke manier aangeboden wordt passend bij de doelgroep. Gemeente Eersel kijkt naar de stappen die zelf gezet kunnen worden bij de informatieverstrekking aan inwoners (bijv. website en brieven). Tevens worden ondernemers, verenigingen of maatschappelijke organisaties gestimuleerd om de informatie toegankelijker te verspreiden. Het gewenste effect is dat gebouwen, de openbare ruimte en de informatieverstrekking voor elke inwoner toegankelijker worden. Waardoor steeds meer inwoners zelfstandig kunnen leven en wordt toegewerkt naar een meer inclusieve samenleving.

Bewustwording

Kansen bewustwording

Naar aanleiding van het vooronderzoek zijn de onderstaande kansen opgehaald bij bewustwording:

  • Verplichte voorlichting voor sleutelfiguren op het gebied van participatie, zoals jeugdconsulenten, buurtsportcoaches en WMO-consulenten
  • Verplichte voorlichting voor sleutelfiguren op het gebied van toegankelijkheid, zoals vergunningverleners, medewerkers vastgoed, communicatiemedewerkers
  • Voorlichting voor raadsleden
  • Campagnes (gemeentelijk en richting inwoners), bijvoorbeeld tijdens de Week van toegankelijkheid en de Week van Respect
  • Voorlichting op basisscholen en voortgezet onderwijs
  • In de kracht zetten van de doelgroep om zelf een bijdrage te leveren aan inclusief beleid

Huidige en uitgevoerde acties

  • Voorlichting op gebied van inclusie beleid op basisscholen
  • Bijeenkomsten om bewustwording van ambtenaren m.b.t. inclusie te vergroten
  • Campagne tijdens week van toegankelijkheid
  • Campagne ‘Dementie vriendelijke gemeente’
  • In gesprek met zorginstellingen waar de doelgroep zit om ze te betrekken bij participatietrajecten

Acties 2019 – 2020

Hier worden de kansen geconcretiseerd naar specifieke acties met de wanneer vraag, eigenaarschap en samenwerkingspartners.

Actie Nieuw Eigenaar Samenwerkingspartners
Kick-off bijeenkomst inclusie beleid voor ambtelijke organisatie okt-19 Beleidsmedewerker inclusie PMB, adviesraad SD
Bijeenkomst inclusie beleid voor raads- en commissieleden Okt 2019, nov 2020 Beleidsmedewerker inclusie PMB, adviesraad SD
Ambtelijke bijeenkomsten sleutelfiguren participatie & toegankelijkheid Nov 2019, mei 2020  Beleidsmedewerker inclusie PMB, adviesraad SD
Campagne Week van toegankelijkheid Okt 2019, okt 2020 PMB Inclusiebeleid, communicatie, adviesraad SD 
Campagne Week van respect Nov 2019, Nov 2020 PMB Inclusiebeleid, communicatie, adviesraad SD
Campagne richting ondernemers (toiletten openbaar maken, hulphonden toestaan etc.) jan-20 Beleidsmedewerker inclusie PMB, communicatie
Campagne richting inwoners mar 2020 Beleidsmedewerker inclusie PMB, communicatie
Voorlichting op gebied van inclusie op basisscholen 2019-2020 PMB Basisscholen
Campagne om de doelgroep in hun kracht te zetten om input te leveren bij participatietrajecten Nov 2019, feb 2020 PMB Inclusiebeleid, communicatie
In gesprek met zorginstellingen waar de doelgroep zit om ze in de toekomst te betrekken bij participatietrajecten nov-19 Beleidsmedewerker inclusie PMB, ASD, Zonnebloem 

Participatie

Kansen Participatie

Naar aanleiding van het vooronderzoek zijn de onderstaande kansen opgehaald bij participatie:

Kansen Meedoen

  • Aansluiten bij Uniek sporten
  • Het verbeteren van de ondersteuning van vrijwilligersorganisaties

Kansen Werk

  • Beter zicht op de verborgen doelgroep jongeren
  • Betere afstemming inburgering en werk voor statushouders
  • Betere verbinding vrijwilligers- en participatiebeleid

Huidige en uitgevoerde acties

  • Gesprek tussen vrijwilligersbeleid en participatiebeleid m.b.t. betere verbinding;
  • Verkennende gesprekken om aan te sluiten bij Uniek Sporten
  • Gesprekken met ondernemers m.b.t. participatieplekken binnen hun organisaties

Acties 2019 – 2020

Hier worden de kansen geconcretiseerd naar specifieke acties met de wanneer vraag, eigenaarschap en samenwerkingspartners.

Actie Meedoen Nieuw Eigenaar Samenwerkingspartners
Bestuurlijk aansluiten bij Uniek sporten regio Eindhoven Q4 2019 Beleidsmedewerker Sport Inclusie, PMB
Uitvoering Uniek sporten Jan – dec 2020 Beleidsmedewerker Sport Inclusie, PMB
Ondersteuning van vrijwilligersorganisaties om vrijwilligersplekken voor doelgroep inclusie beschikbaar te stellen Nov 2019 - dec 2020 Beleidsmedewerker Vrijwilligers Inclusie, PMB

 

Actie Werk Nieuw Eigenaar Samenwerkingspartners
Aansluiten monitoring verborgen doelgroep jongeren 23-27 jaar sep-19 Beleidsmedewerker inclusie N.v.t.
Gesprekken n.a.v. uitkomsten monitoring verborgen doelgroep jongeren 23-27 jaar met jeugd-, participatiebeleid en Kempenplus nov-19 Beleidsmedewerker inclusie jeugd-, participatiebeleid en Kempenplus
Onderzoek naar haalbaarheid om dagbesteding te organiseren binnen de gemeentelijke organisatie voor de doelgroep jan-20 Beleidsmedewerker inclusie MT, P&O, Lunet
Structureel overleg tussen participatiebeleid, Kempenplus, en vrijwilligersbeleid. nov-19 Beleidsmedewerker inclusie PMB, participatiebeleid, Kempenplus en vrijwilligersbeleid
Gesprekken m.b.t. betere afstemming inburgering en participatie voor statushouders jan-20 Beleidsmedewerker inclusie Inburgering, participatie, Kempenplus, vluchtelingenwerk
Onderzoek naar inspraak van belanghebbenden (zoals PMB) bij het Kempenplus  jan-20 Beleidsmedewerker inclusie Kempenplus en PMB

 

Toegankelijkheid

Kansen toegankelijkheid

Naar aanleiding van het vooronderzoek zijn de onderstaande kansen opgehaald bij toegankelijkheid:

Kansen

  • Toegankelijker maken openbare ruimte
  • Toegankelijker maken van gemeentelijk vastgoed
  • Toegankelijker maken van en particulier vastgoed
  • Toegankelijkheid van informatieverstrekking
  • Complexiteit van openbaar vervoer
  • Input m.b.t. verkeersvisie.

Huidige en uitgevoerde acties

  • PMB levert input op projecten in de openbare ruimte;
  • Schouwen van de openbare ruimte door PMB samen met team Uitvoering en beheer.

Acties 2019 – 2020

Hier worden de kansen geconcretiseerd naar specifieke acties met de wanneer vraag, eigenaarschap en samenwerkingspartners.

Acties Nieuw Eigenaar Samenwerkingspartners
Structureel overleg tussen PMB, team Uitvoering en beheer en team Vastgoed over nieuwbouw, renovatie of onderhoudsprojecten Nov 2019 – dec 2020 Beleidsmedewerker inclusie PMB, team vastgoed en team uitvoering en beheer
In overleg tussen het PMB en team Uitvoering en beheer komen tot een gemeenschappelijk referentiekader voor de toegankelijkheid van de openbare ruimte Nov 2019 – mar 2020 PMB team uitvoering en beheer en PMB
In overleg tussen het PMB en team vastgoed komen tot een gemeenschappelijk referentiekader voor de toegankelijkheid van het gemeentelijke vastgoed Nov 2019 – mar 2020 PMB Team vastgoed en PMB
In gesprek hoe inwoners & bedrijven te infomeren over het toegankelijk maken en behouden van woningen, bedrijfspand en informatievoorziening dec-19 PMB Vergunningen, inclusie beleid, communicatie
Gesprekken met ondernemers m.b.t. toegankelijk maken van openbare voorzieningen (zoals openbaar maken toiletten in restaurants) en informatievoorzieningen feb-20 Beleidsmedewerker inclusie PMB, ondernemers, communicatie
In gesprek met team uitvoering en beheer over toegankelijk maken en aanleggen van toegankelijke Wandelroutes (o.a. Wandelroute Bossen en heide en Grootmeer) 2019-2020 PMB Team uitvoering en beheer
In gesprek met woningstichting om leeftijdbestendig wonen te stimuleren 2020 apr PMB Inclusie beleid
Online overzicht in hoeverre alle openbare voorzieningen toegankelijk zijn 2019 PMB
Het uitvoeren van schouwen in de openbare ruimte om knelpunten in toegankelijkheid aan te pakken 2019 - 2020 Beleidsmedewerker uitvoering en beheer PMB, dorpsraad
In gesprek over verkeervisie m.b.t. onderscheid langzaam, snel verkeer en handhaving jan-20 PMB Verkeer, inclusie
In gesprek met communicatie over verbeteren toegankelijkheid van de gemeentelijke website  mrt-20 PMB Communicatie

Samenwerking

De samenwerking tussen de gemeente, het PMB en de ASD stopt niet bij het opleveren van de Inclusie agenda. Sterker nog, de samenwerking begint nu pas. In dit hoofdstuk wordt de samenwerking in de uitvoering van de inclusie agenda tussen PMB, ASD en de gemeente omschreven.

Gezamenlijk tussentijds vormgeven

Het doel is om gedurende de uitvoering van de inclusie agenda gezamenlijk vorm te blijven geven aan het beleid. Er wordt een structureel overleg georganiseerd waar PMB, de Adviesraad Sociaal Domein (ASD) en de gemeente Eersel als gelijkwaardige partijen tussentijds bijsturen op de uitvoering.

Gelijkwaardige partners betekent dat van de samenwerkingspartners wordt verwacht zich in te zetten voor de Inclusie agenda en gemaakte acties en/of afspraken nakomen.

Overleg structuur

Elke drie maanden vindt een overleg plaats over inclusie beleid met PMB, de ASD en de gemeente Eersel. De gemeente neemt initiatief tot het inplannen van deze overleggen. Het is een overleg waar gestuurd wordt op de hoofdlijnen van de Inclusie agenda. Denk aan terugblikken en evaluatie van de voorgaande maanden, projectbeheersing, vooruitblik komende maanden en keuzes maken m.b.t. toevoegen/stopzetten acties. Om een beeld te geven staan hieronder de soort vragen opgesomd die tijdens deze overleggen beantwoord worden:

  • Hoe zijn afgelopen 3 maanden gelopen?
  • Wat is de status van de acties?
  • Lopen we op schema?
  • Welke acties gaan we doorzetten/stopzetten?
  • Zijn er nieuwe acties die belangrijk zijn om te doen?
  • Hoe gaan de komende 3 maanden eruit zien?

Rollen samenwerkingspartners

In de onderstaande tabel staan de rollen van de verschillende samenwerkingspartners. Via de onderlinge samenwerking wordt per actie uitvoering gegeven aan de acties. Hierbij wordt nadrukkelijk de samenwerking en afstemming gezocht met de stakeholders, denk aan bijv. dorpsraden, KBO's, Zonnebloem en Stichting Nieuwe Levenskracht.

PMB Adviesraad SD Gemeente Eersel
Klankbord Klankbord Bestuurlijke afstemming
Adviseren Adviseren Begeleiding proces
Eigenaar acties Samenwerkingspartner acties Eigenaar acties
Samenwerkingspartner acties Samenwerkingspartner acties

Randvoorwaarden

De basis van het project is de samenwerking tussen PMB, ASD en de gemeente. Om deze samenwerking waar nodig kracht bij te zetten en activiteiten te kunnen uitvoeren is €10.000 beschikbaar om uitvoering te geven aan acties uit deze agenda. Denk hierbij vooral aan kosten m.b.t. organiseren van bijeenkomsten en campagnes.

Evaluatie & 2021 en verder

Eind 2020 evalueert de gemeente samen met het PMB en de ASD de inclusie agenda. Op basis van de evaluatie worden de inclusie agenda en de acties herzien. Vervolgens wordt een nieuwe agenda vastgesteld voor na 2020.